ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ನೆರಳುಗಳು - 04

 

Carol Hanisch

ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿನಿಮಾಗಳು:

ಜಾಗತಿಕ ಸಿನಿಮಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಲವು ಭವ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ (ಮೆಟಾ-ನೆರೇಟಿವ್ / ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನರೇಟಿವ್ – Jean-François Lyotard, 1979, The Postmodern Condition) ರೂಪ ಕೊಟ್ಟಿವೆ.

·        1905ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಯ ದಂಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೆರ್ಗೆಯಿ ಐಸೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ (Sergei Eisenstein) 1925ರಲ್ಲಿ Battleship Potemkin ತಯಾರಿಸಿದರು.

·        ಗಿಲ್ಲೊ ಪಾಂಟೆಕೊರ್ವೊ (Gillo Pontecorvo) 1966ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ The Battle of Algiers 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ದೇಶವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ (French colonialism) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಲು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

·        ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಬರ್ಟೊಲುಚ್ಚಿ (Bernardo Bertolucci) ನಿರ್ದೇಶನದ The Last Emperor (1987), ಚೀನಾದ ಕೊನೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಐಸಿನ್-ಜಿಯೋರೋ ಪುಯಿ (Aisin-Gioro Puyi) ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾದರೂ, ಇದು ಚೀನಾ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದ (Monarchy) ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

·        2021ರಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದ ರಾಡು ಜುದೇ (Radu Jude) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ Bad Luck Banging or Loony Porn ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಾಗೂ surveillance ಯುಗದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದ ಸಿನಿಮಾಗಳು:

ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಅಂದರೆ ಸಿನಿಮಾಗಳ ವಸ್ತುಗಳು ಋತ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ, ಜಾಗತೀಕರಣ, ನಿಯೋ-ಲಿಬರಲಿಸಂ ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾಚ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ.

·        ಕಚೇರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗಂಡು–ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೀತಿ,

·        ಶಾಲೆಯ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಯಂಕಾಲವಿಡೀ ಮಾಡುವ ಮನೆಯ ಹುಡುಕಾಟ,

·        ಅಲೆಮಾರಿ ನಾಯಿಯೊಂದು ಒಂಟಿ, ಅಸಂತುಷ್ಟ ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸುವ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧ,

·        ಗಂಡ–ಹೆಂಡತಿಯರ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ –

ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಇವು ರಾಜಕೀಯ ರಹಿತವಾದ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

"The Personal Is Political" (ವೈಯಕ್ತಿಕವೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದೆ)

1960–70ರ ದಶಕದ ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವಿತೀಯ ಅಲೆಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಲ್ ಹ್ಯಾನಿಷ್‌ (Carol Hanisch) ಅವರ The Personal Is Political ಎಂಬ ಲೇಖನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ  ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ತಿರುಳು ಏನೆಂದರೆ – ವೈಯಕ್ತಿಕವೆಂದು ತಿಳಿಯುವಂತಹ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಮಾಜದ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕದೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೇವಲ “ಕುಟುಂಬದ ವಿಷಯ” ಎಂದು ನೋಡದೆ, ಅದು ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದ ರಾಜಕೀಯವೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ತ್ರೀವಾದಕ್ಕೆ (Feminism) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ನಾವು ಮೊದಲು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು – ಆ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರೊಳಗಿನ ನಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು (Being) ಗಮನಿಸಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

·        ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನ ವೇತನ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು, ಕಚೇರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು.

·        ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿ – ನಾವು ಏನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಹಾಗೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಪರಿಸರದ (Environment) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವುದು.

·        ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ವಾಸಸ್ಥಳ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಮದುವೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಿಂದ (Caste System) ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುವುದು.

·        ಲಿಂಗ ಗುರುತನ್ನು (Gender Identity) ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಕಾನೂನಿನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವವಾಗಿರುವುದು.

ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದದ್ದು ರಾಜಕೀಯವೇ ಎಂದು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಿನಿಮಾಗಳೂ ರಾಜಕೀಯದಿಂದಲೇ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ಸಿನಿಮಾಗಳೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿವೆ ಎಂದಾದರೆ, ಮುಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಂತ – ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿನಿಮಾದ ತಯಾರಕರ ನಿಲುವು ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಇಂತಹ ನಿಲುವುಗಳು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿನಿಮಾದ ಪಠ್ಯದೊಳಗೆ ಬಿಂಬಿಸಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುಪ್ತಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ತಾನಾಗಿಯೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಅಂದರೆ ಬರೀ ಸಿನಿಮಾದ ಕಥೆ, ಪ್ಲಾಟ್‌ ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಶೈಲಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸಿನಿಮಾ ಭಾಷೆಯೂ ಆಗಿದೆ. “ನಾವು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಮತ್ತು “ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” – ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಕೊಮೊಲ್ಲಿ (Comolli) ಮತ್ತು ನಾರ್ಬೋನಿ (Narboni) ಕೂಡಾ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೇ ರಾಜಕೀಯ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈವಾ ಮಝಿಯರ್ಸ್ಕಾ (Ewa Mazierska) ಮಾಡಿರುವ ವಿಂಗಡನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಷೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದುವರಿಯುವುದು...

ಭಾಗ - 05